مطالعه انتقال تجربه مشتری از چند‌کاناله به تجربه مشتری در همه‌کاناله با تمرکز بر چالش‌ها و استراتژیهای مقابله در شرکت‌های مبتنی بر خدمات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مدیریت بازرگانی، واحد گچساران، دانشگاه آزاد اسلامی، گچساران ، ایران

2 گروه مدیریت بازرگانی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه ، ایران

10.22034/jbar.2026.24166.4632

چکیده

مطالعه حاضر با هدف بررسی انتقال تجربه مشتری از چند‌کاناله به همه‌کاناله در شرکت‌های مبتنی بر خدمات انجام شد. جامعه آماری در بخش کیفی شامل خبرگان این حوزه بود که داده‌های پژوهش از طریق ابزار مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و با 16 نفر به اشباع‌نظری رسید. در بخش کمی جامعه آماری شامل مدیران و کارشناسان به تعداد150 نفر بودند. تحلیل داده‌های بخش کیفی از روش تحلیل‌مضمون انجام شد که نشان‌داد چالش‌های اصلی در انتقال به همه‌کاناله شامل هزینه‌های بالای پیاده‌سازی، عملیات غیرهمگام، مقاومت در برابر تغییرات، نگرانی‌های مربوط به حریم خصوصی داده‌ها و اندازه‌گیری بازگشت سرمایه است. محرک‌های اصلی شامل انتظارات مشتری، فشار رقابتی، پیشرفت‌های فناوری، افزایش پتانسیل تعامل و فرصت‌های رشد درآمد هستند. توانمندسازهای کلیدی عبارتند از یکپارچه‌سازی فناوری، سیستم‌های داده‌؛ برنامه‌های آموزشی برای کارکنان، حمایت رهبری و همکاری با شرکا. عوامل زمینه‌ای نیز شامل پویایی‌های بازار، سازگاری‌های فرهنگی، محیط نظارتی، شرایط اقتصادی و زیرساخت فناوری است. سپس در بخش کمی با استفاده از تکنیک معادلات ساختاری، مدل حاصله مورد برازش، اعتباریابی و آزمون قرار گرفت. این تحقیق با ارائه یک چارچوب جامع از چالش‌ها، محرک‌ها، توانمندسازها و عوامل زمینه‌ای، به شرکت‌های مبتنی بر خدمات کمک می‌کند تا به طور موثر استراتژی‌های خود را از چندکاناله به همه‌کاناله انتقال دهند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Investigating the Transition of Customer Experience from Multichannel to Omnichannel Focusing on Challenges and Coping Strategies in Service-Based Companies

نویسندگان [English]

  • jahanbakhsh rahimi baghmalek 1
  • sead reza hasani 2
  • vida hasanpour 2
1 Department of Business Management, Gac. C, Islamic Azad University, Gachsaran, Iran
2 Department of Business Management, ker.C., Islamic Azad University, Kermanshah, Iran
چکیده [English]

تجربه مشتری به عنوان یک استراتژی برای تمایز در یک بازار جهانی بسیار رقابتی که در آن مشتری به طور فزاینده ای گزینه های بیشتری دارد و هزینه جایگزینی متفاوت پایین است، بسیار مهم است. علاوه بر این، کیفیت تجربه بر قصد خرید همه‌کانالی مشتریان تأثیر می‌گذارد، در زمینه تجربه مشتری، هر دو مدل چندکاناله و همه‌کاناله شامل تعامل با مشتریان از طریق چندین پلتفرم هستند، با این حال، این دو مدل به طور قابل توجهی در نحوه ادغام و مدیریت این کانال‌ها متفاوت هستند، رویکرد چندکاناله به مشتریان امکان می‌دهد از کانال‌های مختلفی مانند وب‌سایت‌ها، رسانه‌های اجتماعی و فروشگاه‌های فیزیکی برای تعامل با یک برند استفاده کنند، اما این کانال‌ها اغلب به صورت مستقل و بدون ادغام صمیمی عمل می‌کنند. در مقابل، استراتژی تمام‌کاناله همه کانال‌ها را ادغام می‌کند تا یک تجربه مشتری یکپارچه و هماهنگ ارائه دهد، به این ترتیب که مشتریان می‌توانند بدون وقفه بین نقاط مختلف تماس حرکت کنند. به عنوان بخشی از فرآیند تحول دیجیتال، رفتن به همه کاناله مدیران را ملزم می‌کند تا رویکرد شرکت خود را به مشتریان کاملاً بازنگری کنند و در نهایت دیدگاه را به کل اکوسیستم تجاری گسترش دهند. با دانستن اینکه تکنولوژی دیگر مانعی ندارد، سوال این است که چگونه و از کجا شروع کنیم؟ چگونه به رویکرد تجربه مشتری محور دست پیدا کنیم؟ به غیر از کانال های یکپارچه چه چیز دیگری نیاز دارد؟ در این زمینه، ذینفعان هر کدام از منظر خود به مدیریت همه‌کاناله می‌پردازند. در این پژوهش، یک رویکرد مدیریت محور تجربه مشتری را برای مدیریت همه‌کانال در زمینه خدمات اتخاذ شده است. هدف پژوهش دستیابی به درک عمیق‌تری از فرآیند انتقال از مدیریت چند کاناله به مدیریت همه‌کاناله برای شرکت های مبتنی بر خدمات است.

روش پژوهش

این پژوهش از نظر هدف، تحقیقی کاربردی و براساس شیوه گردآوری داده‌ها، آمیخته از نوع اکتشافی- پیمایشی است. در انجام این مطالعه از رویکرد آمیخته (کیفی و کمی) استفاده شده است، در بخش کیفی از روش تحلیل‌مضمون و در بخش کمی مدل معادلات ساختاری استفاده شد، جامعه آماری در بخش کیفی، شامل مدیران ارشد شرکت‌های خدماتی، متخصصان فناوری اطلاعات و کارشناسان تجربه مشتری بودند. داده‌های پژوهش از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و نمونه‌گیری به‌روش هدفمند و با 16 نفر به اشباع‌نظری رسید. در بخش کمی از روش توصیفی و از ابزار پرسشنامه محقق‌ساخته برای گردآوری داده‌ها استفاده شد. جامعه آماری در بخش کمی شامل بخش های خدماتی (بانک ها و مؤسسات مالی ( بانک های خصوصی یا دولتی)؛ شرکت های بیمه(بیمه های زندگی، خودرو، سلامت)؛ شرکت های فناوری و خدمات دیجیتال (شرکت های ارائه دهنده خدمات اشتراک، پلتفرم های آموزشی آنلاین)؛ شرکت های خرده فروشی و خدمات مشتری( فروشگاه های زنجیره ای یا شرکت های لجستیک)). از روش نمونه گیری هدفمند استفاده شد. شرکت هایی انتخاب شدند که تجربه موفق یا ناموفق در انتقال به همه کاناله داشتند. حجم نمونه کمی 150 نفر می باشد. روایی در بخش کیفی از طریق اعتبارسنجی توسط خبرگان انجام شد. به این صورت که نظرات تخصصی و تجربی کارشناسان حوزه مربوطه جمع‌آوری و تحلیل گردید تا اطمینان حاصل شود که داده‌ها و مفاهیم استخراج شده معتبر و مرتبط با موضوع پژوهش هستند. در بخش کمی از طریق شاخص‌های روایی محتوا و سازه و پایایی پرسشنامه با محاسبه آلفای‌کرونباخ انجام گرفت. ضرایب آلفای‌کرونباخ بالاتر از 7/0 شد که بیانگر پایایی مناسب ابزار اندازه‌گیری است. بر این اساس نتایج حاصل از آلفای‌کرونباخ نشان از پایایی بالای پرسشنامه تحقیق دارد.

بحث و نتایج

برای رد یا تایید فرضیه‌های پژوهش حاضر از مدل معادلات ساختاری با استفاده از نرم افزار اسمارت پی ال اس استفاده شده است. معادلات ساختاری، مدل را در دو حالت معناداری و استاندارد مورد آزمون قرار می‌دهد. در حالت معناداری بار عاملی بین متغیرها باید بیشتر از 96/1 کسب شود تا فرضیه تایید و در حالت استاندارد میزان و شدت تاثیر بین متغیرها مورد بررسی قرار می گیرد. در حالت معنی داری باید ارزشt (ضریب مسیر در حالت معنی داری) بیشتر از مقدار ۹۶/۱ کسب شود تا رابطه بین متغیرهای مورد نظر معنی دار باشد. همچنین ضریب مسیر شدت رابطه را معین می‌کنند. با توجه به این شرایط تمامی فرضیه های پژوهش تایید شدند. برازش مدل بیرونی با استفاده از معیار اشتراکی، برازش مدل دورنی با به کارگیری شاخص اعتبار حشو یا افزونگی و در نهایت برازش کلی مدل نیز با استفاده از شاخص GOF مورد بررسی قرار گرفته شده است. میانگین شاخص اعتبار اشتراکی برابر با 0.388 و میانگین شاخص اعتبار افزونگی برابر با 0.359 که مثبت و بزرگتر از ۰.۲ هستند که این امر نیز موید برازش مناسب بخش ساختاری مدل می‌باشد. مقدار کسب شده برای شاخص GOF برابر با 456/0 می‌باشد، که نشان از توان خوب مدل در پیش‌بینی متغیر مکنون درون‌زای مدل دارد.

نتیجه گیری

هدف اصلی پژوهش شناسایی توانمندسازها، چالش ها، محرک ها و عوامل زمینه ای فرآیند انتقال از تجربه مشتری چند کانالی به تجربه مشتری همه‌کانالی در شرکت‌های مبتنی بر خدمات است. توانمندسازهای فرآیند انتقال از تجربه مشتری چند کانالی به تجربه مشتری همه‌کانالی شامل مضامین فراگیر (یکپارچه‌سازی فناوری، سیستم‌های داده‌؛ برنامه‌های آموزشی برای کارکنان، حمایت رهبری، همکاری با شرکا)؛ چالش‌های فرآیند انتقال از تجربه مشتری چند کانالی به تجربه مشتری همه‌کانالی شامل مضامین فراگیر (هزینه‌های بالای پیاده‌سازی، عملیات غیرهمگام، مقاومت در برابر تغییرات، نگرانی‌های مربوط به حریم خصوصی داده‌ها، اندازه‌گیری بازگشت سرمایه)؛ محرک‌های فرآیند انتقال از تجربه مشتری چند کانالی به تجربه مشتری همه‌کانالی شامل مضامین فراگیر (انتظارات مشتری، فشار رقابتی، پیشرفت‌های فناوری، افزایش پتانسیل تعامل، فرصت‌های رشد درآمد) و عوامل زمینه‌ای فرآیند انتقال از تجربه مشتری چند کانالی به تجربه مشتری همه‌کانالی شامل مضامین فراگیر (پویایی‌های بازار، سازگاری‌های فرهنگی، محیط نظارتی، شرایط اقتصادی، زیرساخت فناوری) است. در ادامه به‌منظور برازش مدل پرسشنامه‌ای محقق ساخته تدوین و در میان جامعه آماری پژوهش توزیع شد. در مرحله کمی براساس روش تحقیق همبستگی روابط میان متغیرهای مدل اولیه و ضرایب تأثیرگذاری هرکدام در فرآیند انتقال تجربه مشتری از چندکاناله بر تجربه مشتری در همه‌کاناله با تمرکز بر چالش ها و استراتژی های مقابله در شرکت های مبتنی بر خدمات تعیین گردید. با توجه به مضامین شناسایی شده می‌توان گفت که بسیاری از مطالعات انجام شده در این حوزه با این مضامین همسو هستند.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Customer experience
  • multichannel
  • omnichannel
  • service-based companies
Arefi, N.,& Kafi Mousavi, M. (2022). Investigating the Impact of Dimensions and Characteristics of Omnichannel Channels on Customer Experience and Behavioral Outcomes. The 1st International Conference on Business Development and Digital Transformation, Isfahan. [in persian] https://civilica.com/doc/1636565
Augustie, C., Bengana, I., led Mili, K., &Benmoussa, M. S. (2025). Strategic capabilities and export performance of Indonesian SMEs: An empirical investigation of technological capacity, network competence, and market knowledge.‏International Journal of Innovative Research and Scientific Studies,8(2),1460-1477. http://dx.doi.org/10.53894/ijirss.v8i2.5504.
Buckley, J.B.,& Feldman, P. (2024). Effects of channel integration on the omnichannel customer experience. Taylor & Francis. Cogent Business & Management,11(1). https://doi.org/10.1080/23311975.2024.2364841.
Darvidou, K. (2024). Omnichannel Marketing in the Digital Age: Creating Consistent, Personalized and Connected Customer‌Experiences.Technium‌Business‌and‌Management,10,34–54. https://doi.org/10.47577/business.v10i.11903.
De Borba, J.L.G., Magalhães, M.R.d., Filgueiras, R.S., &Bouzon, M.(2021),Barriers in omnichannel retailing returns: a conceptual framework. International Journal of Retail & Distribution Management, 49(1), 121-143. https://doi.org/10.1108/IJRDM-04-2020-0140.
Febriani,A., Maya Sopha,B.,& Arif Wibisono, M.(2022). Enablers and Barriers of Omnichannel in Traditional Grocery Retailers. IEEE International Conference on Industrial Engineering and Engineering Management (IEEM), 1384-1388. https://doi.org/: 10.1109/IEEM55944.2022.9989828.
Gahler, M., Klein, J. F., & Paul, M. (2023). Customer experience: Conceptualization, measurement, and application in omnichannel environments. Journal of Service Research, 26(open in a new window)(2(open in a new window), 191–211. https://doi.org/10.1177/10946705221126590.
Gerea, C., Gonzalez-Lopez, F., & Herskovic, V. (2021). Omnichannel Customer Experience and Management: An Integrative Review and Research Agenda. Sustainability, 13(5), 2824. https://doi.org/10.3390/su13052824.
Gerea, C.; Herskovic, V.(2022).Transitioning from Multichannel to Omnichannel Customer Experience in Service-Based Companies: Challenges and Coping Strategies. Sustainability, MDPI. 17, 394–413. https://doi.org/ 10.3390/jtaer17020021.
Ghatak, R.R.(2024). Prioritizing the Barriers of Omni-Channel Retailing Implementation: An Emerging Market Perspective. International Journal of Business and Systems Research 18(4),307-336. https://doi.org/10.1504/IJBSR.2024.10057138.
Hamedee, V. (2023). Comparing Customer Experience in Omnichannel and Multichannel. The 26th International Conference on New Research in Science and Technology. [in persian] https://civilica.com/doc/2018922
Irani, H. R.; Ebrahimi, E., & Soumi, B.(2024). Explaining and Prioritizing the Antecedents of Omnichannel Marketing with a Meta-Synthesis Approach. Commercial Management Journal (Modiriat Bazargani), 16(4), 909-948. https://doi.org/10.22059/jibm.2023.356336.[in persian]
Jo, H., & Bang, Y. (2024). Navigating the Omnichannel Landscape: Unraveling the Antecedents of Customer Loyalty. SAGE Open, 14(1). https://doi.org/10.1177/21582440241233091 .
Jo,W.,& Lewis, M.(2025).How expansion to the Nintendo Switch impacts PC players’ game usage and spending: A study of an omni-channel strategy,International Journal of Research in Marketing,Volume 42, Issue 4, Part A,2025,Pages 1084-1104,ISSN 0167-8116. https://doi.org/10.1016/j.ijresmar.2024.10.007.
Kazemizad, U. B.(2021). Investigating Factors Affecting Customer Experience Management in Omnichannel Retailing. The 1st International Conference on Management Laboratory and Innovative Approaches in Management and Economics,Tehran. [in persian] https://civilica.com/doc/1347872
Mousavi, S.A., Mohsen, S., & Zanjani, M. (2021). The impact of gamification on digital experience and customer engagement. Business Administration Explorations, 13(25), 395-418.[in persian] https://doi.org/10.22034/bar.2021.13259.3356
Mosquera, A.; Olarte-Pascual, C.; Juaneda Ayensa, E.; Murrillo, Y.S.(2018). The role of technology in an omnichannel physical store. Assessing the moderating effect of gender. Span. J. Mark. 22, 63–82. https://doi.org/10.1108/SJME-03-2018-008.
Parsaee, Z.., Eslami, G., & Rahimnia, F.(2023). The Role of Omnichannel Channels in Increasing Customer Satisfaction and Loyalty. Biannual Journal of Commercial Reviews, 21(119), 24-1. https://doi.org/ 10.22034/bs.2022.558088.2599.[in persian]
Patten, E., Ozuem, W.,  Howell, K ., &Lancaster, G.(2020).Minding the competition: The drivers for multichannel service quality in fashion retailing," Journal of Retailing and Consumer Services, Elsevier, vol. 53(C). https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2019.101974.
Rahim Monfared, J. & Hamidizadeh, M. R. (2025). Omni-Channel Integration Quality Pattern Designing in bank industry. Journal of Intelligent Marketing Management, 6(1), 165–188. https://doi.org/JABM.3.2.15564.351256.3257101541
Rezaei, M.; & Rabiezadeh, M.(2024). Designing and Explaining the Integrated Model of Omnichannel Banking (Case Study: Agricultural Bank). Quarterly Journal of Studies in Banking and Islamic Banking, 9(25), 38-1. [in persian]https://doi.org/ 10.22034/jifb.2024.442112.1559
Rezaei, N., Mohammadifar,Y., Hosseini, S.F.,& Khosravi, E. (2025). Analysis of customer's enjoyable experience in entrepreneurial marketing e-shopping. Business Management Explorations, 17(40), 85-104. [in persian] https://doi.org/ 10.22034/jbar.2025.23031.4549
Riaz, H., Baig, U., Meidute-Kavaliauskiene, I., & Ahmed, H. (2022). Factors Effecting Omnichannel Customer Experience: Evidence from Fashion Retail. Information,13(1),12. https://doi.org/10.3390/info13010012.
Rusta, G. R., & Rahpayma, A. H.(2023). Investigating the Impact of Factors Affecting the Quality of Omnichannel Marketing among Sepah Bank Customers in Shiraz Branches. The 9th International Conference on Management and Accounting Sciences,Tehran.[in persian]Link: https://civilica.com/doc/1671517
Saleh, S. A. ., Ansari, M., & Toufighi, S. P.(2024). Identifying Obstacles to Omnichannel Implementation in the Export Sector (Case Study: Food Industries). International Journal of Innovation Management and Organizational Behavior (IJIMOB),4(4),179-186 .[in persian] https://doi.org/10.61838/kman.ijimob.4.4.21
Sheth, J. (2020). Impact of COVID-19 on consumer behavior: Will the old habits return or die? J. Bus. Res. 2020, 117.
 https://doi.org/ 280–283. 10.1016/j.jbusres.2020.05.059.
Shi, S.,Wang, Y., Chen, X.,& Zhang, Q.(2020).Conceptualization of omnichannel customer experience and its impact on shoppingintention: A mixed-method approach. Int. J. Inf. Manag. 50, 325–336. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2019.09.001.
Soltanitajabadi, M., & Khadivar, A.(2025). Omnichannel Retailing and Its Impact on Customer Experience and Loyalty. Journal of Commercial Management Explorations (Kavoshhaye Modiriat Bazargani), 17(39), 60-79. . [in persian] https://doi.org/ 10.22034/jbar.2025.22158.4480
Soltani Tajabadi, M.,& Khadivar, A. (2025). Omnichannel retailing and its impact on customer experience and loyalty. Business Management Explorations.17(39),79-60.[in persian] https://doi.org/10.22034/jbar.2025.22158.4480
Wang, F., Du, Z., & Wang, S. (2023). Information multidimensionality in online customer reviews. Journal of Business Research, 159(open in a new window),113727. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2023.113727.
Wolf ,L.,& Steul-Fischer ,M.(2022). Factors of customers’ channel choice in an omnichannel environment: a systematic literature review. Manag Rev Q. 2022 Jul 21,1–52. https://doi.org/ 10.1007/s11301-022-00281-w.